Przejdź do treści
Strona główna » Blog » Zniekształcenia myślowe, czyli jak nasz umysł robi nas w „bambuko”?

Zniekształcenia myślowe, czyli jak nasz umysł robi nas w “bambuko”?

Zniekształcenia myślowe są sposobem, w jaki nasz umysł przekonuje nas do czegoś, co nie jest prawdą.

Ile razy zdarzyło Ci się złapać na tym, że w emocjach mówisz o czymś co jest dla Ciebie ważne, a ktoś z kim rozmawiasz mówi Ci nagle: Stary, ale czekaj!!! Stop! Ja o niebie, a Ty o chlebie….. no nie dogadamy się dzisiaj……sorry!!!

Możesz sobie pomyśleć: haloooooo, ale to jest właśnie moje zdanie na ten temat! Przecież mogę je mieć. Czego Ty odemnie chcesz człowieku?!?!?!?

Jasne, że tak. Nawet powinieneś mieć własne zdanie na różne tematy – jest tylko jeden warunek. Jaki?
Taki, że jeżeli w ręku trzymasz jabłko, to widzisz je jako jabłko, a nie jako gruszkę. Jeżeli jednak jest inaczej – a do tej pory nie zwróciłeś/łaś na to uwagi, to przeczytaj dalej co może się dziać z Twoja percepcją odbioru rzeczywistości zewnętrznej w której żyjesz.

Czym są zniekształcenia myślowe?
Zniekształcenia myślowe wydarzają się wtedy, kiedy doświadczasz czegoś w swoim życiu i przypisujesz tym doświadczeniom inne znaczenie, niż to w rzeczywistości jest. To sposob umysłu na to, żeby przekonać Cię do czegoś, co nie jest prawdą.

Zacznijmy od tego, że nie wszyscy ludzie poprzez własne zmysły odbierają rzeczywistość w taki sam sposób i taką jaka ona jest. Każdy z nas zupełnie inaczej interpretuje przydarzające się nam sytuacje i zachowania innych ludzi. Weźmy na przykład Ciebie i Twojego męża albo Ciebie i Twoją przyjaciółkę. Widzicie wydarzenia i interpretujecie je zawsze tak samo, czy choć trochę się w tym różnicie?

Jako ciekawostkę napiszę Ci, że po raz pierwszy zauważył je i zbadał Aaron Beck w swojej pracy z udziałem pacjentów z depresją w latach 60. XX wieku.

Dlaczego Ci o tym piszę?
Hmmm, bo sama ostatnio o tym myślę i właśnie zdałam sobie z tego sprawę w trakcie rozmowy z moim przyjacielem. Zwróciła moją uwagę króciutka pauza w słuchawce podczas rozmowy. I wiesz co wtedy zrobiłam? Zapisałam w notesie to o czym wtedy rozmawialiśmy. Chwilę potem wpadłam w internecie na artykuł dotyczący tego własnie tematu. Przypadek? Nieeee sądzę. Po przeczytaniu tego artykułu uświadomiłam sobie, że ja też mam swoje ulubione zniekształcenia w których mój umysł robi mnie w bambuko jak chce. Teraz się z tego śmieję, ale nie było mi do śmiechu wtedy kiedy to odkryłam i uświadomiłam sobie. Uwierz mi! I z Tobą może być podobnie :))))

Skąd się w ogóle biorą zniekształcenia myślowe?

Są one wynikiem ewolucji. My jako ludzie mamy mózgi, które pozwalają nam myśleć o rzeczach innych niż „w tu i teraz”. Po co nam to patrząc na to z perspektywy czasu zapytasz? To ta własnie zdolność ludzkiego mózgu przyczyniła się do przetrwania naszego gatunku. Zniekształcenia myślowe – to swego rodzaju „błędy rozumowania oparte na schemacie”, wywodzące się z przekonań ustanowionych w dzieciństwie. Ciekawa jestem, czy zauważyłaś/łeś jakie zniekształcenia myślowe utrwala właśnie z dnia na dzień Twoje dziecko? Ok, to zobacz teraz: JAKIE WYSTĘPUJĄ RODZAJE ZNIEKSZTAŁCEŃ z którymi być może spotykasz się na codzień:

1. WSZYSTKO ALBO NIC – polega ono na skupianiu się na dwóch skrajnych możliwościach, przy jednoczesnym nie widzeniu innych opcji. Takie osoby widzą wszystko jako „czarne albo białe”. Nawet jeżeli coś zostało wykonane dobrze, całościowo jest postrzegane jako porażka, ponieważ zdarzyły się w nim drobne odstępstwa od ideału, np:
– jeśli czegoś nie wiem, to znaczy, że jestem głupia albo jeśli nie dam razy tego zrobić na 100% lepiej, żebym wcale tego nie robiła albo jeśli mieszkanie nie jest wysprzątane na błysk, to znaczy, że jest brudno.

2. NADMIERNE GENERALIZOWANIE (uogólnianie) –  nadużywanie takich słów jak „wszystko”, „zawsze”, czy też „nigdy. W tym przypadku człowiek na podstawie pojedynczej sytuacji wyciąga zbyt daleko idące wnioski. Coś, co się przydarzyło raz, będzie już regułą na całe życie, np:
– ktoś został porzucony, więc uważa, że już zawsze będzie samotny/a albo jeżeli ktoś już raz oblał egzamin na prawko, uważa że poprawki są bez sensu, bo i tak nigdy nie zda tego egzaminu.

3. FILTR MENTALNY czyli selektywna uwaga – jest to nakładanie „filtra” na postrzeganie rzeczywistości. Filtr ten uwypukla pojedynczy negatywny szczegół, a zamazuje ogólny obraz. To myślenieu typu, skoro przydarzyło się coś negatywnego, to wszystko inne nie ma już znaczenia, np:
– ktoś otrzymał jedną negatywną ocenę i od teraz skupia na niej całą swoją uwagę (pomimo tego że ocena na półrocze była bardzo dobra) albo jeden z partnerów w związku opiera się na jednym negatywnym komentarzu drugiego partnera i postrzega związek jako stracony.

4. CZYTANIE W MYŚLACH – jest to założenie, że wie się co myślą i czują inni ludzie, pomimo że z racjonalnego punktu widzenia nie ma się żadnych innych informacji na ten temat. To też myślenie typu – wiem, co sobie o mnie myślą inni ludzie.
– na pewno mnie nie kocha, bo gdyby mnie kochał, to wiedziałby, o co mi chodzi albo na pewno nie interesuje go, co mam do powiedzenia lub jedno z moich ulubionych 🙂 jak teraz wyjdę z pokoju, to ludzie pomyślą, że jestem wariatką albo że nie umiem się zachować.

5. WYOLBRZYMIANIE I MINIMALIZOWANIE – w tej kategorii mamy dwa przeciwne zjawiska – wyolbrzymianie pewnych sytuacji oraz minimalizowanie innych. Minimalizowanie często możemy zauważyć po nadużywaniu zwrotów typu „tak, ale” w odpowiedzi na pozytywne zdanie na nasz temat i komplementy. Taka osoba myśli że porażki są wielkie, a sukcesy malutkie.

  • Częsty problem uczniów: gdy dostaje złą ocenę, to oznacza to lenistwo, głupotę i brak talentu, jeżeli otrzymuje dobrą ocenę, to jest to przypadek lub łut szczęścia
  • Reakcja na komplement: Wow, masz super sukienkę, ten kolor jest dla Ciebie idealny, odpowiedź: tak, ale to przez przypadek wybrałam ten kolor, a poza tym sukienkę kupiłam na wyprzedaży.

6. PRZEPOWIADANIE PRZYSZŁOŚCI – polega na wymyślaniu dalszego rozwoju zdarzeń. Znasz to? ja doskonale hhahahah. Wtedy jest tak, że nie bierzesz pod uwagę opcji prawdopodobnych i racjonalnych. Szczególnym przykładem jest tutaj znana katastrofizacja. Polega ona na zakładaniu zawsze najgorszego możliwego scenariusza, nawet jeśli prawdopodobieństwo tego że to się wydarzy jest bliskie zeru. Taka osoba myśli wtedy, że wie co się wydarzy dalej i  zawsze przewiduje najgorsze scenariusze np:

  • na pewno zemdleję, nie dam sobie rady, nie obudzę się na czas, na pewno nie zdąże na samolot.

7. PERSONALIZACJA – czyli odbieranie wszystkiego co się dzieje, jako odniesienie do samego siebie bez racjonalnego uzasadnienia że tak naprawdę jest. To myślenie typu – jak dzieje się coś nieprzyjemnego, to na pewno chodzi o mnie np:

  • zakładanie, że jeżeli ktoś nieopodal się śmieje, to „na pewno ze mnie”
  • jeżeli ktoś mówi, że wkurzają go słabi kierowcy, to pewnie ma na myśli mnie
  • jeżeli mówi że kobiety są słabe, to na bank ma mnie na mysli

8. NADMIERNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ – polega na braniu na siebie całej winy i odpowiedzialności za negatywne wydarzenia. Przeciwnym zjawiskiem jest obwinianie. Zamiast postrzegać wszystko jako swoją winę, całą winę ponosi ktoś lub coś innego. Jeśli dzieje się coś złego, to na bank przeze mnie np:

  • obwinianie siebie za niezapobiegnięcie problemowi albo myslenie że gdybym coś zrobił/a inaczej, to to by się nie wydarzyło
  • poczucie winy np. za świetną okazję na wyprzedaży, czuję się źle bo nie powiedziałam o tym przyjaciólce, która akurat potrzebowała nowej sukienki na wesele brata

9. ROZUMOWANIE EMOCJONALNE – w tym przypadku własne emocje są traktowane jako pewnik tj. taka osoba zakłada, że jej niezdrowe emocje pokzaują rzeczy jakimi one naprawdę są. To myślenie w taki sposób, że jeżeli ja tak czuję, to napewno tak jest np:

  • skoro teraz odczuwam lęk, to znaczy, że coś mi zagraża albo skoro zezłościłem się na mojego męża, to znaczy, że napewno to on coś zrobił źle.

10. NADUŻYWANIE IMPERATYWÓW – możemy to poznać, jeżeli dana osoba nadużywa zwrotów „muszę” lub „powinienem”. Ta osoba ma wyrobioną pewną sztywną koncepcję tego, jak się powinna zachowywać, a wszelkie odstępstwa od tego są traktowane przez nią jako porażki. To np. coś takiego, że wiele rzeczy każdego dnia musi być po prostu zrobione.

  • jak zapraszam gości do siebie, to w domu musi być posprzatane na błysk albo zawsze muszę mieć wypastowane buty, bo tylko niechluj chodzi w brudnych butach albo coś co jest mi osobiście znane, czyli cały czas muszę coś robić, bo jak nie robię, to znaczy, że się lenię.

11. ETYKIETOWANIE – polega na „przylepianiu” etykietek/łatek do siebie lub do innych ludzi. Nie szuka się tutaj racjonalnych przyczyn jakiejś sytuacji, tylko coś z góry już wiadomo o co chodzi, bo ma to związek z tą osobą i jej cechami charakteru,np:

  • nie zdałem egzaminu, więc „jestem głupi albo nie awansowałam tym razem, bo jestem słabym pracownikiem.

Jak konkretnie walczyć ze zniekształceniami myślowymi?

  • Po pierwsze uświadom sobie i zrozum, że wszyscy ludzie doświadczają jakichś zniekształceń myślowych. Każdy człowiek ma katalog swoich ulubionych i najczęściej używanych.
  • Spróbuj rozpoznać, jakie myśli pojawiają się w Twoim umyśle. Możesz je np. zapisywać w dzienniczku albo w telefonie (warto zapisać nie tylko samą myśl, a także opisać sytuację, w której ta myśl się pojawiła).
  • Zapoznaj się również z rodzajami zniekształceń myślowych. Może być też tak, że już samo poznanie ich przyniesie Ci ulgę i głębsze zrozumienie siebie i swoich mechanizmów.
  • Zastanów się i zwróć uwagę w jakich sytuacjach pojawia się tego typu myślenie i czy ta myśl jest bardziej faktem czy jedynie opinią. Jeśli jest opinią (a zwykle nią jest), to należy się zastanowić jakie są fakty i na nich skupić swoją uwagę.

    I to własnie jest ten moment, kiedy już świadomie rozpoczynasz pracę nad swoją własną zmianą. U mnie się to wydarzyło znienacka i moja ciekawość doprowadziła mnie do uświadomienia sobie że tak jest i ja też tak mam.

    A jak jest teraz u Ciebie? Co dalej?

a już w kolejnym artykule na moim blogu warsztatowy sposób na pracę ze zniekształceniami myślowymi, przy pomocy niesamowitego narzędzia, ktore stworzyła Byron Katie “The Work”

Pozdrawiam
Beti ❤️



FacebooktwitterredditpinterestlinkedinmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *